کتاب «اطلس رمان اروپایی، ۱۸۰۰-۱۹۰۰» در قالب پژوهشی عمیق اثبات میکند که رمان تنها زاییده تخیل انتزاعی نویسنده نیست، بلکه محصول مستقیم جغرافیا، اقتصاد، شهرسازی و بازارهای نشر است.
به گزارش خبرگزاری مهر، ادبیات همواره به عنوان پنجرهای رو به درون انسانها شناخته شده است، اما چه میشود اگر این بار به جای کلمات، از دریچه نقشهها و جغرافیا به جهان داستانها نگاه کنیم؟
کتاب «اطلس رمان اروپایی» اثر درخشان فرانکو مورتی، دقیقا همین دعوت ساختارشکنانه را پیش روی ما میگذارد. مورتی در این اثر پژوهشی عمیق، رویکردهای سنتی و صرفا متنی در نقد ادبی را کنار میگذارد و به جای آن، تمرکز خود را روی بررسی دقیق «شرایط مادی تولید ادبی» و «جغرافیای رمان» قرار میدهد. او به ما نشان میدهد که فضاها، مکانها و مسیرهای جغرافیایی در یک رمان، صرفا پسزمینهای تزئینی و منفعل برای پیشبرد قصه نیستند؛ بلکه خود این فضاها ساختار روایی را میسازند و به آن جهت میدهند. در این معرفی جامع، قصد داریم به اعماق فصلهای کلیدی این کتاب سفر کنیم و ببینیم چگونه رمانها توانستند درک ما از شهرها، ملتها و حتی اقتصاد جهان مدرن را برای همیشه تغییر دهند.
رمان و دولت- ملت؛ ترسیم مرزهای هویت
در گام نخست و در فصول ابتدایی، فرانکو مورتی به سراغ یکی از مهمترین پدیدههای تاریخ مدرن میرود: شکلگیری مفهوم «دولت-ملت». او بررسی میکند که چگونه رمانها به عنوان یک ابزار قدرتمند فرهنگی، توانستند مرزهای ذهنی و جغرافیایی یک ملت را در ذهن خوانندگان خود تثبیت کنند. پیش از گسترش رمانها، درک شهروندان از کشورشان اغلب محدود به روستاها و شهرهای کوچک خودشان بود و تصویر روشنی از کلیت یک کشور وجود نداشت. اما رمان اروپایی، با روایت سفرهای طولانی قهرمانان داستان در امتداد جادهها و مسیرهای ارتباطی، مناطق دورافتاده و حاشیهای را به مرکز پیوند داد.
رمانها با ایجاد یک فضای مشترک روایی، به مردمی که هرگز یکدیگر را ندیده بودند کمک کردند تا خود را متعلق به یک جغرافیای واحد و یک هویت ملی یکپارچه بدانند. در این میان، جادهها در داستانها دیگر تنها یک مسیر عبوری نبودند، بلکه شریانهایی بودند که خون را در کالبد این دولت-ملتهای تازه تاسیس به جریان میانداختند و به مخاطب اجازه میدادند تا گستردگی و تنوع سرزمین خود را به شکلی ملموس و قابل درک تجربه کند.
لندن و پاریس؛ تقابل شبکههای پلیسی و جاهطلبیهای طبقاتی
یکی از جذابترین بخشهای تحلیل مورتی در فصل دوم کتاب، واکاوی تقابل دو کلانشهر بزرگ اروپا یعنی لندن و پاریس در آینه ادبیات قرن نوزدهم است. او نشان میدهد که رمانهای شهری، نظامهای پیچیده اجتماعی و فضاهای طبقاتی را از یک صحنهپردازی ساده خارج کرده و به ساختار و موتور محرک روایت تبدیل کردهاند.
لندن در آثار نویسندگانی چون چارلز دیکنز، شهری است مبتنی بر شبکه سرنخها. این شهر مانند یک هزارتوی پیچیده، مهآلود و رازآلود به تصویر کشیده میشود که در آن سرنوشت انسانها به شکلی نامرئی به یکدیگر گره خورده است. همین فضای پر از ابهام و پیچیدگی است که لندن را به بستر و زادگاه ایدهآل ژانر پلیسی و کارآگاهی تبدیل میکند. در لندن دیکنزی، شهر یک معما است که باید رمزگشایی شود.
اما در سوی دیگر، پاریس در رمانهای اونوره دو بالزاک، ماهیتی کاملا متفاوت دارد. پاریس شهر جاهطلبیهای بیحد و حصر و زوالهای تراژیک است. در پاریس بالزاکی، ما با یک میدان نبرد طبقاتی و اجتماعی روبرو هستیم. جوانان شهرستانی با رویاهای بزرگ قدم به این شهر میگذارند تا جهان را فتح کنند و از پلههای ترقی بالا بروند، اما ساختار بیرحم پاریس، فضایی مملو از تنش ایجاد میکند که در نهایت به سقوط و زوال بسیاری از این جاهطلبیها منجر میشود. مورتی با این مقایسه درخشان اثبات میکند که جغرافیای هر شهر، چگونه فرم ادبی خاص خود و سرنوشت محتوم قهرمانانش را خلق کرده است.
اقتصاد نشر و بازار رمان
با ورود به فصل سوم کتاب با عنوان «بازارهای روایت»، مورتی ما را از خیابانهای شهر به درون چاپخانهها و بازارهای فروش کتاب میبرد. او در اینجا گذاری هوشمندانه از نقد متنی به «اقتصاد سیاسی ادبیات» انجام میدهد. مورتی استدلال میکند که برای درک تاریخ ادبیات، باید به نقش نهادهای توزیعکننده و شرایط مادی تولید کتاب توجه ویژهای داشت.
یکی از کلیدیترین عوامل در گسترش شبکه ادبی فراملی اروپا، ظهور پدیدهای به نام «کتابخانههای در گردش» بود. این نهادها با ایجاد سیستم امانتدهی کتاب، مطالعه را از انحصار طبقات خاص خارج کرده و به یک سرگرمی روزمره برای عموم مردم تبدیل کردند. در کنار این موضوع، صنعت چاپ و جریان گسترده ترجمه، نقش بسزایی در ایجاد یک بازار یکپارچه و به هم پیوسته اروپایی ایفا کردند.
در این بازار بزرگ، الگوهای روایی عامهپسند به سرعت مرزها را درنوردیدند. مورتی برای توضیح این الگوهای گسترش، مفاهیمی بدیع مانند «هلال باروک» و «جهان سیندرلا» را معرفی میکند. جهان سیندرلا نمادی از آن دسته روایتهای آشنا، امیدبخش و موفقیتآمیز است که به دلیل جذابیتهای جهانشمول، توانستند مخاطبانی را از سراسر اروپا به خود جذب کنند. این بازار ادبی اما خالی از نابرابری نبود؛ مراکز قدرت نشر در پایتختها متمرکز شدند و نویسندگان، درگیر رقابتی سخت برای بقا در این اقتصاد فرهنگی شدند.
رمان به مثابه قطبنمای مدرن
کتاب «اطلس رمان اروپایی»، ما را به درکی کاملا تازه از پیوند میان کلمات و واقعیتهای مادی میرساند. این پژوهش عمیق اثبات میکند که رمان تنها زاییده تخیل انتزاعی نویسنده نیست، بلکه محصول مستقیم جغرافیا، اقتصاد، شهرسازی و بازارهای نشر است. رمان به عنوان یک قطبنمای مدرن، به انسان عصر جدید کمک کرد تا جایگاه خود را در میان شهرهای پیچیده و مرزهای ملی پیدا کند. فرانکو مورتی با ترکیب درخشان ادبیات و جغرافیا، به ما یادآوری میکند که داستانها همانقدر که در ذهن ما جریان دارند، ریشه در خاک، خیابانها و مناسبات اقتصادی جهان پیرامون ما دواندهاند.
کتاب «اطلس رمان اروپایی» در ۲۱۶ صفحه، با ترجمه دکتر عبدالرسول شاکری و در نوبت چاپ اول سال ۱۴۰۵ منتشر شده است.
کد مطلب 6912718 
طاهره تهرانی
-
خاطره میرفتاح از توصیه رهبر شهید برای مطالعه «بینوایان»
-
ژولیا دک برنده جایزه مدیسی ۲۰۲۴ فرانسه شد
-
آغاز رسمی طرح «خانه ریز» در شهرداری تهران با عرضه پروژه «فجر»
-
فهرست اولیه جایزه ادبی دوبلین ۲۰۲۳ منتشر شد
-
کوتاههای در پیچیدگی تعریف «رمان»/رمان، ژانر زمانه ماست
-
روایت آوانگارد یک فلانور از پاریس
-
توقف اضطراری قطار شیراز-تهران در شهرضا؛نوزاد درایستگاه قطاربه دنیا آمد
-
چرا تجزیه طلبان کرد، هیچگاه جرات حمله به ایران را پیدا نکردند
-
بیمارستان بیجار زیر ذرهبین مطالبه مردم؛ از گلایهها تا انتظار خدمات
-
بازگشایی قطعه جدید بزرگراه قم- نیزار
-
مدیرعامل پالایشگاه تهران: تولید بنزین یورو ۵ در مسیر تکمیل قرار دارد
-
تقدیر از ورزشکار خردسال گیلانی به دلیل عدم رویارویی با حریف صهیونیستی
-
بیمار نباید قربانی تبلیغات مجازی شود؛ آسیب های لایک و کامنت
-
ارسال نخستین محموله ۵۳۵ تنی قیر از قم به مقاصد صادراتی
-
مهلت بازگشت ارز صادراتی فرش دستباف به ۱۵ ماه افزایش یافت
-
سردار دلیری: بالاترین افتخار برای پلیس خدمت بیمنت به مردم است
-
زمان پرداخت معوقات بازنشستگان تامین اجتماعی اعلام شد
-
انهدام مهمات عملنکرده در پاکدشت؛ احتمال شنیدهشدن صدای انفجار
-
لژیونر ایرانی تیتر رسانه «سان» انگلیس شد
-
عیادت مسئولان از خواننده پیشکسوت ادامه دارد؛ احوالپرسی استاندار اصفهان
-
انجام عملیات انفجار کنترلشده در مناطق جنوبی اصفهان
-
انفجارهای کنترلشده در خارج از محدوده شهری دزفول انجام میشود
-
ترامپ: فشار اقتصادی، جایگزین حمله نظامی به ایران می شود
-
مدیرعامل پرسپولیس قیمت آخر را برای نساجی تعیین کرد
-
پیام تبریک فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا به محسن رضایی
-
شکست جنگ ترامپ علیه ایران؛ شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز
-
روزنامههای ورزشی دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵
-
روزنامههای اقتصادی دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵
-
روزنامههای صبح دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵
-
روزنامههای ورزشی یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵
-
روزنامههای اقتصادی یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵
- قیمت شیشه سکوریت
- سفیر
- خرید طلای آب شده
- قیمت موکت
- تور کربلا
- استند تسلیت
- مداحی اربعین
- دوربین مداربسته
- مرجع پاسخ معتبر پزشکان
- فروش مواد شیمیایی
- قیمت ایمپلنت
- قطعات لباسشویی
- آموزشگاه تیزهوشان
- بلیط هواپیما
- پرشین هتل
- نمایندگی بوش در تهران
- بهترین جراح بینی
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو