جنگ علیه ایران ظرف ۴۰ روز تأثیر چشمگیرتری بر تخلیه زرادخانه موشکی آمریکا گذاشت تا جنگ اوکراین که بیش از چهار سال از شروع آن میگذرد. با این حال، تنها عامل بحران در ذخایر آمریکا جنگ ایران نبوده است.
سرویس جهان مشرق – دو جنگ تجاوزکارانهی اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران، علاوه بر پیامدهای سیاسی، آثار قابلتوجهی بر توان تسلیحاتی ایالات متحده نیز بر جای گذاشته است. مصرف گستردهی موشکهای رهگیر و تسلیحات دوربرد در این جنگها، بحث دربارهی کاهش ذخایر مهمات راهبردی آمریکا را به یکی از موضوعات مهم محافل نظامی و حتی تصمیمگیریهای سیاسی این کشور تبدیل کرده است. اندیشکدهی سرشناس «مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی» طی گزارشی تحت عنوان «شش دلیل کمبود مهمات آمریکا[۱]» ضمن بررسی تأثیر جنگ با ایران بر این روند، نشان میدهد که این بحران تنها محصول درگیریهای اخیر نیست، بلکه ریشه در مجموعهای از تصمیمات راهبردی، صنعتی و بودجهای طی سه دههی گذشته دارد. آنچه در ادامه میخوانید ترجمهی گزارش این اندیشکدهی آمریکایی است.
ژنرال «دن کین» (راست) رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، ۵ می ۲۰۲۶، در یک کنفرانس مطبوعاتی طی روزهای ابتدایی جنگ با ایران، در ساختمان وزارت جنگ ایالات متحده، موسوم به پنتاگون، با خبرنگاران صحبت میکند، در حالی که «پیت هگست» (چپ) وزیر جنگ آمریکا، نیز در تصویر دیده میشود. کین طی هفتههای اخیر بارها دربارهی اوضاع بحرانی زرادخانهی موشکی آمریکا و خطرات تشدید دوبارهی درگیریها با ایران هشدار داده است. (+)
لازم به ذکر است که مشرق صرفاً جهت اطلاع نخبگان و تصمیمگیران عرصه سیاسی کشور از رویکردها و دیدگاههای محافل رسانهای-اندیشکدهای بینالمللی این گزارش را منتشر میکند و دیدگاهها، ادعاها و القائات این گزارش لزوماً مورد تأیید مشرق نیست.
کمبود مهمات کلیدی آمریکا وارد مباحثههای ملی کشور شده و بنا بر گزارشها، به یکی از عوامل مهم در تصمیمگیریهای ریاستجمهوری[۲] دربارهی درگیری جاری آمریکا با ایران تبدیل شده است. مصرف گستردهی مهمات در جریان جنگ علیه ایران، بدون تردید یکی از عوامل اصلی ایجاد این وضعیت است، اما تنها عامل نیست. دلایل دیگری (از جمله عوامل راهبردی، صنعتی، سازمانی و عملیاتی) نیز وجود دارد که سبب شدهاند وزارت دفاع آمریکا امروز فاقد عمق لازم در زرادخانهی مهمات مورد نیاز خود باشد. برای حل این معضل، درک کامل پیشینهی شکلگیری آن ضروری است.
یک پهپاد ایرانی، ۲۸ فوریه (۹ اسفند)، روز اول جنگ رمضان، از میان سامانههای پدافند هوایی آمریکایی، مسیر برنامهریزیشدهی خود را طی میکند و به یک «رادوم» ارتباطاتی در مقر فرماندهی ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در شهر «منامه» پایتخت بحرین، اصابت میکند. رادوم پوششی معمولاً کرویشکل و مقاوم در برابر شرایط مختلف آبوهوایی است که روی رادارها و تجهیزات ارتباطاتی گذاشته میشود تا از آنها محافظت کند. ایران در جنگ اخیر نشان داد میتواند بسیاری از اهداف راهبردی متعلق به آمریکا و متحدانش را در سراسر منطقه با موفقیت هدف قرار دهد. بدون شک بحرانی که آمریکا با تخلیهی زرادخانهی موشکهای رهگیر سامانههای پدافند هواییاش با آن دستبهگریبان شده، این کشور را نسبت به آغاز دوبارهی درگیری گسترده با ایران محتاط کرده است. [دانلود]
۱- جنگ علیه ایران یکی از عوامل مهم است.
این موضوع بدیهی است، اما ارزش مرور دوباره را دارد. مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی پیش از این تأثیرات جنگ علیه ایران بر هفت نوع مهماتی را مستند کرده است[۳] که به طور گسترده در این جنگ به کار رفتهاند و در صورت وقوع جنگی در غرب اقیانوس آرام علیه چین نیز مورد استفاده قرار خواهند گرفت. این مهمات در دو دستهی اصلی قرار میگیرند: مهمات سامانههای دفاع موشکی و تسلیحات تهاجمی دوربرد برای حمله به اهداف زمینی.
این ویدیو در شبکههای اجتماعی منتشر شده و گفته میشود لحظهی اصابت موشکهای بالستیک ایران به پایگاه هوایی «موفق السطی» در اردن را نشان میدهد؛ حملهای که سه سرباز آمریکایی را به درک واصل کرد. با کاهش تعداد موشکهای رهگیر در زرادخانهی آمریکا، احتمال بروز تلفات در میان نیروهای آمریکایی در صورت آغاز هرگونه درگیری تازهای با ایران، افزایش پیدا خواهد کرد. (ویدیو صدا ندارد.) [دانلود]
آمریکا تا کنون حدود نیمی از موجودی اولیهی سه مورد از این مهمات، شامل پاتریوت[۴]، تاد[۵] و پریزم[۶] (موشک تهاجمی نقطهزن – PrSM) و حدود یکسوم از موجودی اولیهی بقیهی آنها، شامل جَسِم[۷] (موشک دورایستای هوابهزمین مشترک – JASSM)، موشک استاندارد[۸] ۲، ۳ و ۶، و همچنین تاماهاک[۹]) را مصرف کرده است. اگرچه هنوز ذخایر کافی برای هر سناریوی محتملی در جنگ با ایران باقی مانده است، اما نگرانی اصلی مربوط به جنگهای احتمالی آینده، بهویژه علیه چین، و صدالبته احتمالاً علیه روسیه یا کرهی شمالی است. حتی پیش از جنگ کنونی نیز بسیاری از ارزیابیها نشان میدادند که آمریکا به ذخایر بسیار بزرگتری از مهمات نیاز دارد. عملیات «خشم حماسی» [«جنگ رمضان»] این مشکل را تشدید کرده و اکنون بازسازی این ذخایر نیازمند یک برنامهی بازسازی چندینساله است[۱۰].
گزارش شبکهی خبری آمریکایی «سیانان» دربارهی موشک «تاماهاک» که مدرسهی «شجرهی طیبه» در میناب با آن هدف قرار گرفت و مسئولیت آمریکا در قبال این جنایت را اثبات میکند [دانلود]
در همینباره بخوانید:
›› روایت رسانههای آمریکایی از جنایت ارتش تروریست آمریکا در میناب
البته همهی انواع مهمات به دلیل جنگ دچار کمبود نشدهاند. چنانکه مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی پیشتر توضیح داده است، آمریکا ذخایر قابلتوجهی از گزینههای ارزانتر در اختیار دارد، اما استفاده از آنها با محدودیتهایی همراه است. به عنوان نمونه، بمبهایی که به کیت هدایت جِیدَم[۱۱] («مهمات تهاجم مستقیم مشترک» – JDAM) مجهز میشوند، از نظر دقت و قدرت انفجاری با موشکهای تاماهاک یا جَسِم برابری میکنند، اما برد کوتاهی دارند و استفاده از آنها مستلزم آن است که هواگردها بر فراز قلمروی دشمن پرواز کنند؛ موضوعی که آسیبپذیری آنها را افزایش داده و ممکن است به تلفات بیشتر منجر شود.
گزارش خبرگزاری آمریکایی «آسوشیتدپرس» دربارهی دقایق منتهی به جنایت آمریکاییها در مدرسهی شجرهی طیبه و اطلاع ارتش آمریکا از همان ابتدا مبنی بر اینکه حمله به این دبستان کار این کشور بوده است. آسوشیتدپرس به نقل از یک مقام آمریکایی میگوید گزارشهای اطلاعاتی پیشاپیش نشان داده بودند ساختمانی که توسط ارتش آمریکا هدف قرار گرفت، یک مدرسه بوده است. [دانلود]
برخی دیگر از مهمات نیز با کمبود مواجه هستند، اما این کمبود ارتباطی با جنگ ایران ندارد. تسلیحات ضدکشتی دوربرد مانند «موشک ضدکشتی دوربرد[۱۲]» (LRASM)، تاماهاک تهاجم دریایی[۱۳] و موشک تهاجم دریایی[۱۴] در صورت وقوع جنگ با چین نقشی حیاتی خواهند داشت[۱۵]. این تسلیحات یا اصلاً در جنگ با ایران به کار گرفته نشدهاند یا تنها تعداد بسیار محدودی از آنها مورد استفاده قرار گرفته. بنابراین، اگرچه موجودی آنها تا حد زیادی تحت تأثیر جنگ با ایران قرار نگرفته، اما همین ذخایر نیز در صورت وقوع جنگ با یک قدرت دریایی همتراز، بهسرعت کاهش خواهند یافت.
قطعاتی که از موشک استفادهشده در حمله به دبستان «شجرهی طیبه» به جا مانده و روی یکی از نیمکتهای مدرسه به نمایش گذاشته شدهاند. این قطعات به طور کامل با قطعات بهکاررفته در موشکهای «تاماهاک» (چنانکه در انفجارهای قبلی شناسایی شدهاند) مطابقت دارند. برای جزئیات بیشتر میتوانید به منابع شمارهی ۴ تا ۷ پایین همین گزارش مراجعه کنید. (+)
این تصویر که یکی از قطعات باقیمانده از موشک اصابت کرده به مدرسهی «شجرهی طیبه» را نشان میدهد، متعلق به یک موتور دیسی (جریان مستقیم) ساخت شرکت «گلوب موتورز» مستقر در شهر «دیتون» ایالت اوهایوی آمریکاست که مشخصاً یکی از قطعات شناختهشده بهکاررفته در موشکهای «تاماهاک» آمریکایی است. موتور تصویر بالا با شمارهی قطعهی ۴۷۱A۱۱۱۸ و شمارهی سریال ۷۲۵۰ توسط گلوبموتورز درون آمریکا تولید شده است. گلوب موتورز در ماه آگوست سال ۲۰۱۳ توسط شرکت «الاید موشن» خریداری شد و از آن زمان به بعد تحت این عنوان در دیتون فعالیت میکند. موتور تصویر بالا به عنوان یک محرک برای کمک به هدایت موشک تاماهاک به سمت هدف بر اساس دادههای ورودی از تجهیزات هوانوردی موشک واقع در در بخش جلویی بدنه استفاده میشود. چنین موتورهایی اغلب پس از انفجار سالم میمانند و از سرنخهای مهمی هستند که به تشخیص نوع مهمات استفادهشده در حمله کمک میکنند. برای جزئیات بیشتر میتوانید به این گزارش مراجعه کنید. (+)
۲- راهبرد پساجنگ سرد آمریکا به مهمات کمتری نیاز داشت.
در دوران جنگ سرد، آمریکا با اتحاد جماهیر شوروی به عنوان یک ابرقدرت رقیب روبهرو بود و به همین دلیل، هرگونه درگیری احتمالی مستلزم در اختیار داشتن ذخایر عظیم مهمات بود. این در حالی است که با پایان جنگ سرد، راهبردها و نیازهای نظامی آمریکا تغییر کرد: به جای آمادگی برای جنگ با یک قدرت بزرگ، برنامهریزی نظامی بر آمادگی برای دو درگیری منطقهای محدود متمرکز شد[۱۶]. دشمنان فرضی در این سناریو عراق و کرهی شمالی بودند. انتظار میرفت این جنگها نسبتاً کوتاه باشند و در نتیجه به مراتب مهمات کمتری نسبت به جنگ احتمالی با شوروی نیاز داشته باشند. به همین دلیل، خرید و تولید مهمات به میزان قابلتوجهی کاهش یافت. روند تغییر این ارزیابیها از سال ۲۰۱۴ و همزمان با حملهی روسیه به کریمه و منطقهی دونباس و همچنین ادامهی اقدامات تهاجمی چین در دریای چین جنوبی آغاز شد. با این حال، تازه پس از حملهی روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ بود که نیاز به ذخایر بسیار بزرگتر مهمات به صورت جدی و فوری آشکار شد.
یک ساختمان مسکونی در منطقهی «لوهانسک» که تحت اشغال روسیه است، ماه ژوئن سال ۲۰۲۶، با استفاده از موشکهای «اتکمز» که آمریکا در اختیار اوکراین قرار داده، هدف قرار گرفته است. پس از حملهی همهجانبهی روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ بود که آمریکا به این نتیجه رسید که باید ظرفیت تولید موشکهای آفند و پدافندی و همچنین زرادخانهی مهمات خود بهشدت گسترش دهد. این نیاز، در نتیجهی جنگ علیه ایران و تخلیهی زرادخانهی موشکی آمریکا اکنون بیشازپیش زنگ خطر را در ایالات متحده به صدا درآورده است. (+)
۳- زیرساخت صنعتی آمریکا برای تولید کارآمد در دوران صلح طراحی شده، نه افزایش ناگهانی تولید.
پس از پایان جنگ سرد، وزارت دفاع آمریکا به این نتیجه رسید که بودجههای کوچکتر دوران پساجنگ سرد دیگر توان پشتیبانی از زیرساخت عظیم صنایع دفاعی را ندارند. سال ۱۹۹۳، ویلیام پِری، معاون وقت وزیر دفاع، مدیران ارشد شرکتهای صنایع دفاعی را در نشستی گرد هم آورد که بعدها با عنوان «شام آخر[۱۷]» [اشاره به آخرین شام حضرت عیسی با حواریونش شب قبل از به صلیب کشیده شدنش] شناخته شد. پِری به آنها گفت یا شرکتهایشان را با یکدیگر ادغام کنند و یا فعالیتهای خود را متنوع کنند. آنها نیز همین کار را انجام دادند. نتیجهی این فرآیند، شکلگیری یک زیرساخت دفاعی بسیار کوچکتر بود. برای مثال، تعداد «پیمانکاران اصلی» [که مستقیماً با دولت آمریکا قرارداد میبندند] در حوزهی صنایع هوافضا و دفاعی از ۵۱ شرکت به تنها ۵ شرکت کاهش یافت[۱۸]، و تعداد پیمانکاران ردهی دوم [که معمولاً با پیمانکاران اصلی قرارداد میبندند] نیز به همان نسبت کاهش پیدا کرد. در مجموع، کل ساختار صنایع دفاعی آمریکا کوچکتر شد.
شلیک یک فروند موشک از سامانهی «اتکمز» ارتش آمریکا. تخلیهی سریع زرادخانهی موشکی آمریکا در نتیجهی جنگ با ایران، نشان داد ظرفیتهای صنعتی ایالات متحده توان لازم برای افزایش فوری تولید مهمات مورد نیاز ارتش این کشور را ندارد. این مسئله بهویژه در مورد موشکهای پدافند هوایی که برای دفاع از نیروها و منافع آمریکا در خاورمیانه مقابل حملات موشکی و پهپادی ایران مورد نیاز هستند، بهوضوح نمایان شده است. (+)
صنایع دفاعی نهتنها کوچکتر شدند، بلکه تحت تأثیر تغییر راهبردهای نظامی، خود را برای تولید کارآمد در نرخهای متناسب با دوران صلح بازسازماندهی کردند. ایجاد ظرفیت مازاد برای افزایش ناگهانی تولید[۱۹]، اقدامی غیرضروری و مصداق اسراف در منابع تلقی شد. در نتیجه، سال ۲۰۲۲، زمانی که وزارت دفاع تصمیم گرفت تولید برخی تجهیزات را به طور ناگهانی افزایش دهد، ظرفیت اضافی بسیار اندکی برای انجام این کار وجود داشت[۲۰].
یک فروند جنگندهی اف-۱۵ای آمریکایی مسلح به انواع تسلیحات، از جمله چهار بمب جیبییو-۳۱ مجهز به کیت هدایت «جِیدَم» در منطقهای در خاورمیانه در جریان عملیات «خشم حماسی» (جنگ رمضان) پرواز میکند. جنگ ایران، هم از نظر تسلیحات تهاجمی و هم از نظر موشکهای پدافندی، فشار بسیار شدیدی به زرادخانهی آمریکا تحمیل کرد و حجم ذخایر مهمات این کشور را به سطوح نگرانکنندهای رساند. (+)
۴- مهمات در فرآیند تخصیص بودجهی پنتاگون اولویت پایینتری دارند.
صرفنظر از اینکه بودجهی دفاعی آمریکا چهقدر بزرگ باشد، نیروهای مسلح این کشور همواره ناچار به انتخاب میان اولویتهای مختلف هستند. به عنوان مثال، در بخش تهیهی تجهیزات نظامی، باید بین خرید مهمات یا خرید سامانههای رزمی مانند هواپیما، خودروهای زرهی و کشتیهای جنگی یکی را انتخاب کنند. سامانههای رزمی این مزیت را دارند که حدود ۳۰ سال میتوان از آنها استفاده کرد و کاملاً مشهود هستند، و به این ترتیب به بازدارندگی کمک میکنند. اما مهمات، پس از تولید در انبار نگهداری میشوند و تنها در صورت وقوع جنگ یا پایان عمر عملیاتیشان از انبار خارج میشوند. به همین دلیل، مهمات در بسیاری از موارد برای تأمین هزینهی اولویتهای بالاتر از خودشان قربانی میشوند، اگرچه همه نسبت به اهمیت آنها آگاه هستند.
نمودار ۱: حجم استفادهی مهمات پدافند هوایی و موشکی (به طور خاص، موشکهای استاندارد ۳، استاندارد ۶ و تاد) در سال ۲۰۲۴، سال ۲۰۲۵، و جنگ علیه ایران در سال ۲۰۲۶. چنانکه مشخص است، جنگ با ایران بهتنهایی بیشتر از مجموع سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، زرادخانهی آمریکا را تخلیه کرده است. این در حالی است که طی سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ جنگ در اوکراین در جریان بوده است. (+)
۵- استفاده از مهمات در جنگهای اخیر موجب کاهش ذخایر شده است.
جنگهایی که آمریکا طی پنج سال گذشته در آنها دخالت داشته، مستلزم استفاده از مهمات پیشرفته در سطحی بودهاند که در عملیاتهای مقابله با تروریسم در سالهای آغازین قرن بیستویکم هرگز مورد نیاز نبود. هم دولت جو بایدن و هم دولت دوم دونالد ترامپ در جریان درگیریهای منطقهای که پس از حملهی ۷ اکتبر حماس به اسرائیل آغاز شدند، مقادیر قابلتوجهی مهمات در خاورمیانه مصرف کردند. در دوران ریاستجمهوری بایدن، عملیات علیه حوثیها [انصارالله]، تحت عنوان عملیات با نام «کماندار پوسایدن[۲۱]»، مستلزم استفاده از صدها موشک رهگیر دریایی استاندارد ۲، استاندارد ۳ و استاندارد ۶ بود. البته با افزایش مهارت نیروی دریایی آمریکا در سرنگون کردن پهپادها و موشکهای حوثی با استفاده از موشکهای ارزانتر هوابههوا و سامانههای جایگزین دریاپایه، مصرف این رهگیرهای گرانقیمت کاهش یافت. با این حال، در جریان حملات ایران به اسرائیل در تبادل آتش ماههای آوریل و اکتبر ۲۰۲۴ نیز از رهگیرهای بیشتری که بر روی دریا و زمین مستقر بودند، استفاده شد. همچنین، در دولت دوم ترامپ، گزارش شده است که نیروهای آمریکایی طی جنگ دوازدهروزه، ۱۵۰ فروند رهگیر سامانهی تاد را شلیک کردند.
تابوتهای چهار نیروی کشتهشدهی ارتش آمریکا، شامل ستوان یکم «تایلر جیمز فیهان»، «گروهبان آنجل اس. رامپرساد» و سرباز «ایزابلا گونزالس» که در جریان حملهی ایران به پایگاه هوایی «موفق السلطی» در اردن کشته شدند، و همچنین گروهبان «مایکل امانوئل سوینتون» که در جریان انفجار کنترلشدهی یک پهپاد انتحاری سرنگونشده در پایگاه هوایی آمریکا در اربیل در عراق کشته شد، ۲۲ جولای، در پایگاه «دوور» نیروی هوایی آمریکا در شهری به همین نام در ایالت دلاور آمادهی مراسم ادای احترام و بدرقه توسط «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، و شماری دیگر از مقامات ارشد این کشور میشوند. اگرچه در مورد تلفات آمریکا در حملهی ایران به اردن، ناوارد بودن اپراتورهای «پاتریوت» در این کشور مقصر تلفات آمریکا معرفی شد، اما با کاهش ذخایر موشکهای این سامانه در سراسر منطقهی خاورمیانه، ناگزیر احتمال بروز تلفات در میان نیروهای آمریکایی در اثر حملات موشکی و پهپادی ایران افزایش پیدا میکند. (+)
در همینباره بخوانید:
››حداقل ۲۲۸ اصابت قطعی: اذعان واشینگتنپست به خسارات گسترده آمریکا در جنگ با ایران
طی جنگهای خاورمیانه علاوه بر مهمات دفاع موشکی، مهمات تهاجمی دوربرد زیادی نیز مورد استفاده قرار گرفتند. در کارزار دولت بایدن علیه حوثیها دستکم ۱۳۵ موشک تاماهاک استفاده شد. ۲۴ فروند دیگر از این موشکها در طول جنگ دوازدهروزه در دوران ترامپ شلیک شد. ضمناً اینگونه مهمات تهاجمی پیشرفته در کارزارهای دیگر نیز استفاده شدند، از جمله ۱۶ موشک تاماهاک که روز کریسمس ۲۰۲۵ علیه مواضع داعش در نیجریه شلیک شدند[۲۲] و چندده موشک جَسِم که در حملهی ژانویهی ۲۰۲۶ به ونزوئلا به کار گرفته شدند.
۲۷ دسامبر ۲۰۲۶، نتیجهی برخورد موشکهای «تاماهاک» آمریکا به شهر «اوفا» در نیجریه دیده میشود. به گفتهی مقامات و با استناد به تصاویر محلی که روزنامهی آمریکایی «واشینگتنپست» آنها را بررسی کرده، طی این حملات، که همزمان با کریسمس و علیه نیروهای شبهنظامی در نیجریه انجام گرفتند، دستکم ۴ موشک تاماهاک از میان ۱۶ موشکی که شلیک شدند، عمل نکردند. (+)
۶- انتقال تسلیحات به اوکراین یک عامل فرعی است؛ البته با یک استثنای مهم.
مقامات دولت آمریکا، انتقال تسلیحات به اوکراین را یکی از دلایل کاهش ذخایر مهماتی این کشور عنوان کردهاند[۲۳]. در واقعیت هم آمریکا حجم زیادی تجهیزات نظامی، از جمله سلاح، مهمات و سایر اقلام پشتیبانی را در اختیار اوکراین قرار داده است[۲۴]. در گزارش وزارت دفاع آمریکا دربارهی کمکهای نظامی به اوکراین[۲۵]، ۱۰۲ قلم تجهیزات به ارزش مجموعاً ۸۵ میلیارد دلار فهرست شده است[۲۶]. با این حال، عمدهی اقلام ارسال شده به اوکراین مربوط به نبردهای زمینی است. از جملهی این تجهیزات عبارتند از: کامیونهای سبک، متوسط و سنگین؛ خودروهای زرهی مانند تانکهای آبرامز و خودروهای رزمی بردلی؛ نفربرهای زرهی ام۱۱۳؛ مهمات توپخانه؛ هویتزرهای توپخانه؛ سلاحهای ضدتانک مانند جاولین و تاو؛ خمپارهاندازها و مهمات مربوط به آنها؛ و همچنین انواع تفنگ و مهمات آنها. این سامانهها در جنگ علیه ایران نقش عمدهای نداشتهاند و حتی در صورت وقوع جنگ با چین نیز تأثیر آنها بر زرادخانهی مورد نیاز آمریکا زیاد نخواهد بود. البته تجهیزات انتقالی به اوکراین شامل تعداد زیادی سامانهی آزمایشی مقابله با پهپاد نیز بوده است، اما این سامانهها عمدتاً نمونههای اولیه هستند و بخشی از برنامههای رسمی تولید انبوه محسوب نمیشوند که در تأمین ذخایر مربوط به دوران جنگ نقش دارند.
«دونالد ترامپ» (راست) رئیسجمهور آمریکا، ۲۸ جولای ۲۰۲۶، در کاخ سفید از «ولودیمیر زلنسکی» (چپ) رئیسجمهور اوکراین، میزبانی میکند. گزارشهای رسانهای و اظهارات خود زلنسکی نشان میدهد زرادخانهی موشکهای رهگیر پدافند هوایی اوکراین اوضاع وخیمی دارد و عملاً این کشور را در مقابل حملات موشکی روسیه بیدفاع گذاشته است. در همین حال، آمریکا با تحویل فوری موشکهای پدافندی به اوکراین موافقت نکرده است، چراکه این موشکها را برای دفاع از نیروهای خودش در درگیریهای جاری در خاورمیانه نیاز دارد. (+)
از میان ۱۰۲ قلم تجهیزاتی که آمریکا به اوکراین تحویل داده، تنها چهار مورد در جنگ هوایی علیه ایران نیز مورد استفاده قرار گرفتهاند:
◄ ۱- از آغاز جنگ اوکراین، حدود ۶۰۰ فروند موشک رهگیر پاتریوت به این کشور ارسال شده است[۲۷]. این موشکها از اوکراین در برابر حملات موشکهای بالستیک روسیه محافظت کردهاند. بخشی از این موشکها از ذخایر آمریکا تهیه شدند، اما بخش دیگری بهتازگی در چارچوب [برنامهی تأمین بودجهی] «ابتکار کمک امنیتی به اوکراین» تولید شده یا توسط کشورهای اروپایی تأمین شدهاند. بنابراین، این بخش از تحویلها موجب کاهش ذخایر آمریکا نشده است. گزارشها حاکی از آن است که اوکراین اکنون تنها تعداد اندکی از این موشکها در اختیار دارد[۲۸] و گفته میشود ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور این کشور، خواهان دریافت ۳۰۰ فروند دیگر تا زمستان پیش رو است[۲۹].
◄ ۲- دولت بایدن پس از بحث و بررسیهای طولانی، نوامبر ۲۰۲۴، «چندصد» فروند موشک اَتَکِمز[۳۰] («سامانهی موشک تاکتیکی ارتش» – ATACMS) در اختیار اوکراین قرار داد[۳۱]، هرچند برخی گزارشهای اوکراینی تعداد آنها را فقط ۵۰ فروند اعلام کردهاند[۳۲]. در همین حال، آمریکا در حال خرید و جایگزینی این سامانه با موشکهای پریزم است.
◄ ۳- موشکهای هارم[۳۳] (موشک ضدرادار پرسرعت – HARM) نیز از تابستان ۲۰۲۲ به اوکراین تحویل داده شدهاند. اگرچه تعداد دقیق این موشکها مشخص نیست، اما آمریکا به دلیل دههها تولید، ذخایر بزرگی از آنها را در اختیار دارد. برآورد میشد که پیش از جنگ ایران، بیش از هزار فروند از نسخههای ارتقایافتهی این موشک، یعنی AARGM و AARGM-ER [نسخهی دوربردتر آن]، در زرادخانهی آمریکا موجود بوده باشد.
◄ ۴- بیشتر موجودی سامانههای [ضدهوایی/ضدپهپادی دوشپرتاب] استینگر[۳۴] آمریکا به اوکراین ارسال شده است. همچنین به نظر میرسد تعداد اندکی از آنها نیز برای مقابله با پهپادها به خاورمیانه منتقل شده باشند. در نتیجه، موجودی باقیماندهی این موشکها اندک است. با این حال، چند سامانهی جدید پدافند هوایی کوتاهبرد، از جمله سامانهی پدافند هوایی ارتفاعپایین مانورپذیر[۳۵] متعلق به نیروی زمینی و سامانهی یکپارچهی پدافند هوایی دریایی متعلق به سپاه تفنگداران دریایی، در حال ورود به خدمت هستند.
نیروهای سپاه تفنگداران دریایی آمریکا، ۱۸ آگوست ۲۰۲۱، طی تمرینات خود در پایگاه «کمپ لژون» در شهر «جکسنویل» ایالت کارولینای شمالی اقدام به رهگیری پهپاد با سامانهی ضدهوایی دوشپرتاب «استینگر» میکنند. استینگر یکی از سامانههایی است که ساخته شده تا جای استفاده از موشکهای رهگیر گرانقیمت، مانند «پاتریوت»، برای سرنگون کردن پهپادهای ارزانقیمت را بگیرد. [دانلود]
این چهار نوع مهمات در صورت وقوع جنگ با چین مورد نیاز خواهند بود. به طور خاص، موشکهای رهگیر پاتریوت[۳۶] به یک چالش حاد تبدیل شدهاند، زیرا نیروهای آمریکایی همچنان در جنگ با ایران تعداد زیادی از این موشکها را مصرف میکنند[۳۷]. «جدول ۱» [تصویر زیر] این سامانهها و تأثیر انتقال آنها به اوکراین بر ذخایر آمریکا را نشان میدهد. دولت ترامپ همچنین ارسال مهمات تهاجمی با برد حتی بیشتر از این، از جمله تاماهاک و جَسِم-ایآر [نسخهی دوربردترِ موشک جَسِم] (با برد ۸۰۰ تا ۱۶۰۰ کیلومتر، در مقایسه با برد ۳۰۰ کیلومتری اتکمز[۳۸])، به اوکراین را بررسی کرده، اگرچه تا کنون چنین اقدامی انجام نشده است.
جدول ۱: حجم ذخایر مهمات آمریکا و میزان انتقال آنها به اوکراین. آمریکا پیش از جنگ با ایران حدود ۳۱۰۰ فروند موشک «پاتریوت» در اختیار داشت، در حالی که اکنون حدود ۸۰۰ فروند از این موشکها در اختیار دارد. بخش عمدهی این موشکها در جنگ علیه ایران مصرف شدهاند، چراکه طبق گزارشهای رسانهای تنها چیزی حدود ۶۰۰ فروند موشک پاتریوت به اوکراین ارسال شده است. (+)
ناوشکن «یواساس اسپروانس»، از کلاس «آرلی برک»، مسلح به موشکهای هدایتشونده و بخشی از گروه ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکن» که در محدودهی مدرسهی «شجرهی طیبه»ی میناب مستقر شده، ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، در چارچوب عملیات «خشم حماسی» (جنگ رمضان)، یک فروند موشک تهاجم زمینی «تاماهاک» را به سوی ایران شلیک میکند. آمریکاییها با آغاز جنگ، تصاویری مانند این را برای «افتخار» به ارتکاب جنایات جنگی علیه ایران منتشر کردند. (+)
این وضعیت چه معنایی دارد؟
استفاده از مهمات لزوماً امر بدی نیست؛ هرچه باشد این تسلیحات برای استفاده ساخته شدهاند. با این وجود، مسئلهی اصلی پیش روی آمریکا این است که آیا خطر ناشی از کاهش ذخایر زرادخانه در صورت بروز یک درگیری احتمالی در آینده، در برابر دستاوردهای حاصل از درگیری کنونی [مخصوصاً علیه ایران]، ارزشِ به جان خریدن را دارد یا نه. این همان تصمیم سیاسیای است که جامعهی آمریکا دربارهی آن بهشدت دچار اختلافنظر است.
تصاویر ماهوارهای که ایران از خسارات واردشده به پایگاههای آمریکایی در منطقه طی جنگ رمضان منتشر کرده است. از راست به چپ و از بالا به پایین: فرودگاه بینالمللی اربیل، پایگاه هوایی الرفاع، پایگاه هوایی عیسی، مقر پشتیبانی دریایی بحرین، کمپ بورینگ، کمپ عریفجان، پایگاه هوایی علی السالم، پایگاه هوایی حریر، پایگاه هوایی الظفره، پایگاه هوایی شاهزاده سلطان، پایگاه هوایی العدید، و بندر شعیبه. واشینگتنپست اذعان میکند در بررسیهایش به هیچ نشانهای از دستکاری تصاویر ماهوارهای توسط ایران برخورد نکرده است. از قضا، تصاویر ماهوارهای دیگری نیز به دست آمدهاند که در میان تصاویر ایرانی وجود نداشتهاند. این حملات در حالی با موفقیت به نتیجه رسیدند که خبری از وضعیت بحرانی ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا مخابره نشده بود. اکنون در صورت بروز یک درگیری گسترده با ایران، قطعاً آسیبهای بهمراتب وسیعتری به پایگاههای آمریکایی در منطقه وارد خواهد شد. (+)
آمریکا با حداکثر توان خود دارد سرعت تولید مهمات کلیدیاش را افزایش میدهد. این روند در دولت بایدن آغاز شد؛ با لایحهی مصالحهی بودجهای در دولت ترامپ شتاب گرفت؛ و در صورتی که بودجهی پیشنهادی سال مالی ۲۰۲۷ به تصویب برسد، بار دیگر سرعت بیشتری خواهد یافت. یکی از مهمترین درسهای این سابقهی تاریخی آن است که این اقدامات باید به طور مستمر ادامه پیدا کنند. چند سال خرید شتابزده و گسترده، نه برای بازسازی کامل ذخایر مهماتی کافی خواهد بود و نه ظرفیت افزایش سریع تولید را، که ممکن است در یک درگیری آینده مورد نیاز باشد، ایجاد خواهد کرد. این سابقه همچنین نشان میدهد که کمک نظامی به متحدان و شرکا، به طور کلی، مشکل اساسیای محسوب نمیشود، اما دربارهی تعداد محدودی از مهمات کمیاب و راهبردی، به مسئلهای قابلتوجه تبدیل میشود.
نیروهای نظامی اوکراینی، ۴ آگوست ۲۰۲۴، در جریان جنگ با روسیه، در منطقهای نامعلوم از کنار یک پرتابگر سامانهی پدافند هوایی آمریکایی «پاتریوت» عبور میکنند. گزارشها حاکی از آن است که پس از پایان یافتن ذخیرهی موشکهای پاتریوت در زرادخانهی اوکراین، عملاً تمام موشکهای بالستیک روسیه بدون هیچ مزاحمتی به اهداف خود در خاک اوکراین اصابت میکنند. «ولودیمیر زلنسکی» رئیسجمهور اوکراین، میگوید اگر موشکهای پاتریوت بیشتر به اوکراین ارسال نشود، زمستانی سختی در انتظار این کشور خواهد بود. این در حالی است که «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، به زلنسکی اعلام کرده است به دلیل نیاز آمریکا به موشکهای پاتریوت در سایر مناطق عملیاتی، بهویژه در خاورمیانه، بعید است ایالات متحده بتواند موشکهای پاتریوت مورد نیاز اوکراین را تأمین کند. (+)
مشکل فوری پیش روی دولت آمریکا، کمبود بودجه نیست، بلکه زمان است. مهماتی که اکنون تحویل داده میشوند، نتیجهی بودجهی تأمینشده پیش از سال مالی ۲۰۲۴ هستند، زیرا از زمان امضای قرارداد تا تحویل مهمات معمولاً دو تا چهار سال طول میکشد. با گذشت زمان، میزان تولید با تقاضا برابر خواهد شد، اما تحقق این وضعیت چند سال زمان میبرد. تا آن زمان، یک دورهی آسیبپذیری وجود خواهد داشت.
در همینباره بخوانید:
›› کفگیر پنتاگون و ته دیگ زرادخانهی آمریکا/ چرا شروع دوباره جنگ به ضرر ترامپ است؟
[۱] Six Reasons Why the United States Is Low on Munitions Link
[۲] Trump Holds Off on Major Escalation Against Iran as Advisers Raise Concerns Link
[۳] Last Rounds? Status of Key Munitions at the Iran War Ceasefire Link
[۴] امآیام-۱۰۴پاتریوت لینک
[۵] سامانه ضدموشکی تاد لینک
[۶] موشک ضربه هدفمند لینک
[۷] ایجیام-۱۵۸ جیایاساسام لینک
[۸] موشک استاندارد لینک
[۹] تاماهاک بیجیام-۱۰۹ لینک
[۱۰] Rebuilding U.S. Missile Inventory: A Multiyear Project Link
[۱۱] مهمات تهاجم مستقیم مشترک لینک
[۱۲] AGM-۱۵۸C LRASM Link
[۱۳] What is the Maritime Strike Tomahawk cruise missile? Link
[۱۴] Naval Strike Missile Link
[۱۵] The First Battle of the Next War: Wargaming a Chinese Invasion of Taiwan Link
[۱۶] Report on the Bottom-Up Review Link
[۱۷] How a Dinner Led to a Feeding Frenzy Link
[۱۸] DOD Report: Consolidation of Defense Industrial Base Poses Risks to National Security Link
[۱۹] Is the Industrial Base on a Wartime Footing? A Progress Report Link
[۲۰] Empty Bins in a Wartime Environment: The Challenge to the U.S. Defense Industrial Base Link
[۲۱] حملات هوایی آمریکا و بریتانیا به یمن لینک
[۲۲] Unexploded missiles, witnesses undercut Trump account of Nigeria strike Link
[۲۳] Waltz blames Biden for depleted stockpiles, but says US military has ‘everything that it needs’ Link
[۲۴] Trump Sends Weapons to Ukraine: By the Numbers Link
[۲۵] Fact Sheet on U.S. Security Assistance to Ukraine Link
[۲۶] Operation Atlantic Resolve Including U.S. Government Activities Related to Ukraine Link
[۲۷] Empty Patriot Launchers in Ukraine Explained: Only ۶۰۰ Interceptors Received in Three Years… Link
[۲۸] Ukraine’s Shortage of Patriot Missiles Leaves Kyiv Undefended Link
[۲۹] Zelensky to Axios: Ukraine needs missile interceptors to head off winter disaster Link
[۳۰] امجیام-۱۴۰ اتاکمز لینک
[۳۱] Biden Allows Ukraine to Strike Russia With Long-Range U.S. Missiles Link
[۳۲] How Many ATACMS Does Ukraine Have? Link
[۳۳] ایجیام-۸۸ هارم لینک
[۳۴] افآیام-۹۲ استینگر لینک
[۳۵] سامانه پدافند هوایی ارتفاع پایین ضد پهپاد MADIS ساخت آمریکا لینک
[۳۶] What is the Patriot missile system and why are supplies depleted worldwide? Link
[۳۷] Renewed Iran War Would Test Diminished Interceptor Inventories Link
[۳۸] MGM-۱۴۰ Army Tactical Missile System (ATACMS) Link
