سفیر جمهوری آذربایجان در مسکو با اشاره به حلوفصل پیامدهای سقوط هواپیمای آذال، از تقویت روابط دوجانبه خبر داد.
به گزارش مشرق، روابط سیاسی و دیپلماتیک روسیه و جمهوری آذربایجان که در پی سانحه تأسفبار سقوط هواپیمای شرکت هواپیمایی ملی جمهوری آذربایجان موسوم به «آذال» (AZAL) در ماه دسامبر سال ۲۰۲۴ میلادی با تنشها و چالشهای مقطعی روبهرو شده و به نوعی به سردی گراییده بود، اکنون با عبور موفقیتآمیز از این شرایط بحرانی، بار دیگر در مسیر عادیسازی، توسعه و تعمیق همهجانبه قرار گرفته است.
در همین ارتباط، رحمان مصطفیاف، سفیر فوقالعاده و تامالاختیار جمهوری آذربایجان در روسیه، در گفتوگویی اختصاصی و تفصیلی با پایگاه خبری تحلیلی روسی «لنتا.رو» (Lenta.ru)، به تشریح دقیق ابعاد این رویداد، روند حلوفصل اختلافات و همچنین چشمانداز روشن مناسبات راهبردی میان مسکو و باکو پرداخته است. در ادامه، مهمترین و کلیدیترین بخشهای این مصاحبه دیپلماتیک به صورت مشروح ارائه میگردد.
حلوفصل نهایی پرونده سقوط هواپیمای آذال و پایان یک بحران
به گفته رحمان مصطفیاف، تمامی مسائل، ابهامات و مناقشات حقوقی، سیاسی و مالی مرتبط با سانحه تلخ سقوط هواپیمای آذال، از جمله موضوع بسیار حساس و پیچیده پرداخت غرامتها به آسیبدیدگان و طرفهای ذینفع، در ماه آوریل سال جاری میلادی به طور کامل و جامع حلوفصل گردید. این دستاورد مهم دیپلماتیک، مستقیماً در چارچوب توافقات راهبردی و تفاهمات عالیرتبهای محقق شد که پیشتر میان رؤسای جمهور دو کشور در جریان دیدار دوجانبه و مهم آنها در تاریخ ۹ اکتبر سال ۲۰۲۵ میلادی در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، به دست آمده بود.
سفیر جمهوری آذربایجان در این خصوص با تأکید بر عبور از این چالش تصریح کرد: «این برگ تلخ، غمانگیز و تاریک در تاریخ مناسبات دوجانبه ما اکنون به طور کامل بسته شده و به بایگانی سپرده شده است. ما در مقطع کنونی، با رویکردی کاملاً ایجابی و سازنده، فعالانه و با تمام توان از روند عادیسازی و تعمیق روابط فیمابین حمایت و پشتیبانی میکنیم.»
از دیدگاه این دیپلمات ارشد دولت باکو، حلوفصل عادلانه، شفاف و مسالمتآمیز این پرونده پیچیده، بار دیگر این واقعیت انکارناپذیر را در عرصه بینالملل به اثبات رساند که مقامات عالیرتبه تصمیمگیر در باکو و مسکو، ارزش، اعتبار و اهمیت فوقالعاده بالایی برای حفظ تماسهای متقابل، گفتگوهای دوجانبه و ثبات در روابط قائل هستند. آنها با ارادهای راسخ مصمماند تا همکاریهای دوجانبه خود را بر پایه اصول مستحکم تعاملات همپیمانی و اتحاد استراتژیک، بیش از پیش توسعه داده و تقویت نمایند.
وی در همین راستا و برای تبیین استراتژی کلان کشورش، به اظهارات صریح رئیسجمهور آذربایجان استناد کرد که همواره تأکید داشته است سطح، عمق و کیفیت روابط میان این دو کشور همسایه، نه تنها در قالب مناسبات محدود دوجانبه، بلکه برای تأمین ثبات، امنیت و توسعه در جغرافیای بسیار وسیعتر منطقهای و اوراسیایی نیز دارای اهمیت حیاتی و راهبردی است.
پویایی مثبت در مناسبات کنونی کرملین و باکو؛ احیای روح تعاملات
مصطفیاف در بخش دیگری از این مصاحبه، با ارزیابی شرایط فعلی حاکم بر روابط دو کشور، مرحله کنونی مناسبات دوجانبه را با شاخصههایی کاملاً مثبت نظیر «پویایی فزاینده»، «ماهیت به شدت سازنده و هدفمند تماسهای دیپلماتیک»، «فعالسازی و پویایی روزافزون گفتوگوها در سطح دولتها، وزارتخانههای کلیدی و نهادهای تخصصی و کارشناسی» و همچنین «گسترش بیسابقه همکاریهای بیناستانی و منطقهای» توصیف و تبیین کرد.
وی با اشاره به اسناد بالادستی در روابط دو کشور خاطرنشان ساخت: «ما در حال حاضر در مسیر بازگشت کامل به روح و متن "اعلامیه تعاملات همپیمانی" مورخ ۲۲ فوریه سال ۲۰۲۲ میلادی هستیم؛ با این تفاوت مهم که امروز این بازگشت با درک و شناختی به مراتب عمیقتر از مواضع ژئوپلیتیک یکدیگر و توجهی دقیقتر و جامعتر به منافع متقابل همراه شده است. جمهوری آذربایجان و فدراسیون روسیه ارادهای راسخ و تصمیمی استراتژیک برای پیشبرد تعاملات دوجانبه خود بر مبنای اصول بنیادین و خدشهناپذیر شراکت راهبردی و اتحاد همهجانبه دارند. این اراده سیاسی قاطع و نگرش مثبت به آینده، در جریان گفتوگوهای تلفنی اخیر رؤسای جمهور دو کشور در تاریخهای ۱۱ مارس و ۲۸ ژوئیه سال جاری مجدداً با صراحت مورد تأیید و تأکید مقامات عالیرتبه قرار گرفته است.»
چالشهای رسانهای و لزوم صیانت از حقوق و امنیت دیاسپورا
این دیپلمات ارشد آذربایجانی در ادامه با اشاره به ماهیت پویا، زنده و چندوجهی روابط دوجانبه، یادآور شد که بروز برخی اختلافات نظرها و تضادهای مقطعی در چنین سطح وسیع و درهمتنیدهای از تعاملات امری کاملاً طبیعی و اجتنابناپذیر است. با این حال، وی تأکید کرد که این قبیل چالشها عموماً در چارچوب دیپلماسی فعال و گفتوگوهای سازنده در عالیترین و ارشدترین سطوح سیاسی به سرعت حلوفصل میشوند.
با این وجود، سفیر جمهوری آذربایجان در مسکو نسبت به فضاسازیهای منفی رسانهای، پروپاگاندا و هجمههای اطلاعاتی علیه باکو که توسط شماری از کارشناسان سیاسی، بلاگرها و روزنامهنگاران روس در شبکههای اجتماعی و رسانههای گروهی این کشور هدایت و ترویج میشود، به شدت ابراز نگرانی و گلایه کرد. وی ضمن انتقاد از این تحرکات، خواستار توقف فوری این روند مخرب و جلوگیری از طرح اظهارات توهینآمیز و تحریککنندهای شد که مستقیماً به پیکره شراکت راهبردی و اعتماد متقابل در روابط همپیمانی دو همسایه آسیبهای جدی وارد میکند.
مصطفیاف همچنین با یادآوری یک حادثه تلخ و تأسفبار در تابستان سال گذشته در شهر «یکاترینبورگ» که در نهایت به جان باختن شماری از شهروندان بیگناه جمهوری آذربایجان انجامید، لحنی قاطعتر به خود گرفت. وی تصریح کرد که مقامات دولتی و افکار عمومی در باکو، قاطعانه انتظار دارند نهادهای مسئول امنیتی و قضایی در فدراسیون روسیه، تدابیر و اقدامات بسیار مؤثرتر، پیشگیرانهتر و قاطعانهتری را برای حفاظت از حقوق قانونی، مدنی و تأمین امنیت جانی نمایندگان جامعه دیاسپورای آذربایجانی- اعم از کسانی که در روسیه زندگی، تحصیل یا کار میکنند- در دستور کار خود قرار دهند.
وی در این باره با تأکید بر نقش دیپلماسی عمومی افزود: «ما به جامعه روستباران مقیم جمهوری آذربایجان و همچنین جامعه بزرگ و تأثیرگذار آذربایجانیهای مقیم فدراسیون روسیه، صرفاً به عنوان مهاجر نگاه نمیکنیم، بلکه آنها را مؤلفهها و عوامل بسیار مهم و استراتژیک در همگرایی بینقومی و تقریب بیندولتی میدانیم. این جوامع، یک پل زنده ارتباطی، بستری برای گفتوگو و نمادی از همکاری میان کشورها و ملتهای ما هستند که باید با دقت، حساسیت و مراقبت فراوان حفظ و تقویت شوند، نه اینکه با اقدامات نسنجیده در مسیر تخریب و تضعیف آن گام برداشته شود.»
افقهای روشن همکاری؛ از کمیسیونهای مشترک اقتصادی تا احیای شبکه پروازی
رحمان مصطفیاف در بخش پایانی اظهارات جامع خود، با اشاره به تشدید و استمرار گفتوگوهای منظم در عالیترین سطوح دیپلماتیک، تأکید کرد که دیدارهای حضوری و تماسهای تلفنی رؤسای جمهور دو کشور به صورت مستمر، هدفمند و برنامهریزیشده پیگیری میشود.
علاوه بر این سطح عالی، تعاملات کاری و فشردهای میان رؤسای دولتها و معاونین نخستوزیر—که مسئولیت خطیر ریاست مشترک «کمیسیون بیندولتی همکاریهای تجاری و اقتصادی فدراسیون روسیه و جمهوری آذربایجان» را بر عهده دارند—به طور مداوم در جریان است تا توافقات کلان به قراردادهای اجرایی تبدیل شوند.
به موازات این تحرکات دیپلماتیک در سطح فدرال، همکاریهای میانمنطقهای و استانی نیز شتاب بسیار قابلتوجهی به خود گرفته است. طبق برنامهریزیهای دقیق انجامشده، مقرر است تا پایان سال جاری میلادی، هیئتهای بزرگ تجاری و اقتصادی متعددی از استان «ریازان»، سرزمین «آلتای»، شهر «مسکو» و استان «وورونژ» فدراسیون روسیه به جمهوری آذربایجان سفر کنند.
علاوه بر این، مقامات اقتصادی و تجاری در مناطق دیگری نظیر «کارلیا»، «تاتارستان»، «داغستان»، سرزمین «کراسنویارسک» و استانهای «آستراخان» و «ایرکوتسک» نیز تمایل و اشتیاق بالایی برای توسعه مناسبات بازرگانی و سرمایهگذاری مشترک با جمهوری آذربایجان از خود نشان دادهاند. در همین راستا و به عنوان یک گام عملی بسیار مهم برای تسهیل رفتوآمد بازرگانان و گردشگران، تصمیم قطعی برای ازسرگیری و برقراری مجدد پروازهای مستقیم شرکت هواپیمایی «آذال» میان شهر باکو و سه کلانشهر مهم روسیه اتخاذ و نهایی شده است.
سفیر جمهوری آذربایجان در جمعبندی دیدگاهها و ارزیابیهای خود، ابراز اطمینان کرد که دستیابی به توافقات نوین و سودمند متقابل و همچنین اجرای پروژههای مشترک و موفق، میتواند به عنوان موتور محرکه و «نقاط رشد» استراتژیک در روابط دوجانبه عمل کند.
وی مصادیق بارز این رشد و توسعه همهجانبه را در حوزههایی نظیر جهش محسوس در حجم مبادلات تجاری، راهاندازی پروژههای کلان سرمایهگذاری جدید، تأسیس یک دانشگاه معتبر مشترک برای تبادل نخبگان، دستیابی به موفقیتی چشمگیر و زیستمحیطی در حل معضل حیاتی و نگرانکننده کاهش سطح آب دریای خزر، برگزاری متقابل رویدادهای فرهنگی و روزهای فرهنگ، توسعه چشمگیر صنعت گردشگری و جذب متقابل توریست، و در نهایت پویایی و فعالسازی گفتوگوهای سازنده و مستمر میان نهادهای جامعه مدنی، سازمانهای مردمنهاد جوانان و اندیشکدهها و مراکز مطالعاتی دو کشور برشمرد.
منبع: تسنیم
