کرمانشاه- سراب هرسین با تلفیقی کمنظیر از طبیعت بکر و آثار دوره ساسانی، گنجینهای پنهان در غرب کشور است که برای خروج از سایه بیستون و جهانیشدن، نیازمند توسعه زیرساختهاست.
خبرگزاری مهر – گروه استانها-کوثر یاوری: استان کرمانشاه به واسطه قرارگیری در امتداد رشتهکوههای زاگرس و برخورداری از اقلیمهای متنوع، همواره مهد تمدنهای کهن و پهنهای غنی از جاذبههای طبیعی و تاریخی بوده است. در این میان، سراب هرسین به عنوان یکی از ارزشمندترین و در عین حال مهجورترین جاذبههای این استان، در دل شهرستان تاریخی هرسین میجوشد. این مجموعه شگرف که پیشینه آن به شکوه دوران ساسانی بازمیگردد، تنها یک چشمه جوشان و تفرجگاه طبیعی نیست؛ بلکه راوی خاموش بخشی از تاریخ، معماری، هنر و دانش زمانسنجی ایرانیان باستان است. قرارگیری آثار بیبدیلی همچون ساعت آفتابی سنگی، دیواره تراشخورده و سکوی سنگی یکپارچه در مجاورت آبهای زلال این سراب، تابلویی بینقص از پیوند ناگسستنی طبیعت و تاریخ را خلق کرده است؛ ظرفیتی کمنظیر که میتواند این منطقه را به یکی از قطبهای اصلی گردشگری فرهنگی و طبیعتگردی در کشور مبدل سازد.
با وجود این غنای تاریخی و مواهب الهی، سراب هرسین تاکنون نتوانسته است جایگاه واقعی و شایسته خود را در نقشه گردشگری ایران و حتی استان کرمانشاه پیدا کند. سایه سنگین و شهرت جهانی مجموعه تاریخی بیستون در همسایگی این شهرستان، به جای آنکه پلی برای جذب گردشگر به هرسین باشد، به سدی نامرئی تبدیل شده و هویت مستقل گردشگری این دیار را تحتالشعاع قرار داده است. از سوی دیگر، کمبود شدید زیرساختهای اولیه رفاهی و اقامتی، فقدان برنامهریزی جامع برای معرفی هدفمند آثار، و پیشروی بیضابطه توسعه شهری در حریم این پهنه باستانی، زنگ خطری جدی برای حفظ اصالت و سلامت این گنجینه به شمار میرود.
امروزه کارشناسان و دغدغهمندان حوزه میراث فرهنگی بر این باورند که خروج سراب هرسین از این بنبست بیتوجهی، نیازمند یک عزم جدی و مدیریت یکپارچه است. مجموعهای که روزگاری کانون توجه شاهان ساسانی و محلی برای برگزاری آیینهای کهن بوده، اکنون نیازمند نگاهی نو و سرمایهگذاری هوشمندانه است تا بتواند با تکیه بر داشتههای بینظیر خود، به عنوان یک برند مستقل گردشگری معرفی شود. خبرگزاری مهر در گفتوگو با کارشناسان میراث فرهنگی، مدیران منابع آبی و گردشگران، ابعاد تاریخی، چالشهای محیطی و ظرفیتهای توسعه این مجموعه بیبدیل را مورد واکاوی قرار داده است.
سایه سنگین بیستون و رازهای سر به مهر ساسانی
مرتضی گراوند، کارشناس حوزه میراث فرهنگی در گفتگو با خبرنگار مهر، با تشریح اهمیت تاریخی این منطقه اظهار کرد: شهرستان هرسین با پیشینهای غنی از پژوهشهای باستانشناسی و سیر تحولات فرهنگی، بیتردید یکی از مهمترین مناطق باستانی در لبه غربی فلات ایران محسوب میشود. قرارگیری این شهرستان در مسیر جاده ارتباطی شرق به غرب و به استناد دادههای باستانشناسی از دوره پارینهسنگی تا دوره اسلامی، همواره مورد توجه گروههای انسانی بوده است. با این حال، این منطقه با وجود آثار شاخص، از نبود یک برنامه مدون برای معرفی و توسعه گردشگری رنج میبرد و معرفی آن تاکنون تکمحوری و فاقد چارچوب منسجم بوده است.
وی با اشاره به همسایگی هرسین با آثار جهانی افزود: بدون شک این شهرستان برای توسعه گردشگری، به شدت تحت تأثیر میراث جهانی بیستون قرار گرفته و این همسایگی تا حدی مانع از شکلگیری هویت مستقل گردشگری برای هرسین شده است. اگرچه «گلیم هرسین» در سطح ملی تا حدودی معرف این شهرستان است، اما پتانسیل عظیم جغرافیایی و باستانشناسی آن ناشناخته مانده است؛ از این رو ضرورت دارد اداره کل میراث فرهنگی با تدوین برنامهای هدفمند، هرسین را از سایه بیستون خارج کند. سراب هرسین یکی از مهمترین عناصر زیستمحیطی است که مجموعهای از آثار تاریخی دوره ساسانی در پیرامون آن شکل گرفته است. با انتقال کانون قدرت از فارس به غرب امپراتوری ساسانی، این منطقه بیشتر مورد توجه قرار گرفت. در این مجموعه، ساعت سنگی یا آفتابی وجود دارد که نشان از دانش زمانسنجی در آن دوران دارد. همچنین دیوار موسوم به فرهادتراش با کارکردی مشابه بیستون اما در ابعاد کوچکتر، و یک سکوی پلکانی که احتمالاً برای مراسمات مذهبی و آیینهای زرتشتی یا مهری استفاده میشده، در این مکان قرار دارند که اثبات قطعی کارکرد آنها نیازمند کاوشهای گستردهتر است.
گراوند در ادامه گفتگو با خبرنگار مهر به ظرفیتهای گردشگری اشاره کرد و گفت: سراب هرسین با چشماندازهای زیبای کوهستانی مانند زرینکوه و شیرزکوه، در کنار آثار باستانی شهرستان مانند گوردخمههای اسحاقوند و تپه گنجدره، ظرفیت تبدیل شدن به مقصد اصلی گردشگری را دارد.اما فقدان زیرساختهای اقامتی که مسافران را به سفری یکروزه محدود میکند و نبود برنامهریزی جامع برای مرمت و معرفی، از موانع اصلی است. با ایجاد اقامتگاههای بومگردی و تدوین طرح راهبردی، این سراب میتواند نقش مؤثری در رونق اقتصادی منطقه ایفا کند. پیشینه پژوهشها در این منطقه به سال ۱۹۳۱ و فعالیتهای گدار، مورتنس و کلایس بازمیگردد. گمانهزنیهای مهدی رهبر در این محوطه، با وجود محدودیتهایی چون کابلهای برق و لولهکشی، منجر به کشف سفالهای هزاره چهارم پیش از میلاد تا دورههای اشکانی، ساسانی و اسلامی شد که نشان از حضور مستمر انسان و اهمیت والای این مجموعه دارد.
تهدیدات توسعه شهری و ضرورت تدوین طرح جامع حفاظتی
این کارشناس میراث فرهنگی در بخش دیگری از صحبتهای خود نسبت به وضعیت حفاظتی آثار هشدار داد و تصریح کرد: قرارگیری بستر تاریخی سراب در دل بافت شهری، آن را در معرض تهدیدات فعالیتهای عمرانی قرار داده است. ساختوسازهای پیرامونی و تبدیل بخش قابلتوجهی از محیط به پارک شهری بدون نظارتهای دقیق حفاظتی، چهره تاریخی آن را مخدوش کرده است. این فضاهای جدید فاقد سازوکار کنترلی هستند و با وجود یادگارنوشتهها و دسترسی بدون ضابطه مردم به آثار سنگی ارزشمندی چون ساعت سنگی، هر روز بر آسیبپذیری این گنجینه افزوده میشود. انتظار میرود شهرداری هرسین اقدامات خود را بر مبنای چارچوبهای الزامآور حفاظتی میراث فرهنگی پیش ببرد. همچنین استفاده از آب سراب برای مصارف شرب و احداث تأسیسات فنی مرتبط، اصالت بصری منطقه را به شدت خدشهدار کرده است.
وی تأکید کرد: حل این معضلات نیازمند یک طرح ویژه و مصوب است تا تمامی ابعاد حفاظت و توسعه بر اساس شناخت دقیق ظرفیتها تدوین شود. دستگاههای اجرایی شامل شهرداری، آب و فاضلاب و منابع طبیعی باید در تعاملی هماهنگ با میراث فرهنگی پای کار بیایند. حفاظت از این میراث یک مسئولیت جمعی است. دستگاههای اجرایی وظیفه حراست فیزیکی و برنامهریزی دارند و مردم محلی نیز باید با پرهیز از رفتارهای مخرب، در حفظ پاکیزگی و اصالت محوطه سهیم باشند. با تأمین زیرساختها، این مجموعه با دو مزیتِ تلفیق طبیعت و تاریخ، و موقعیت مکانی مناسب در مرکز شهر، میتواند در سطح استانی، ملی و حتی در قالب مسیر گردشگری بینالمللی غرب کشور بدرخشد و به موتور محرک اقتصادی شهرستان تبدیل شود.
نوسانات اقلیمی و اهمیت حیاتی تأمین آب شرب
حسین رضا حیدری، مدیر دفتر مطالعات پایه منابع آب کرمانشاه نیز در گفتگو با خبرنگار مهر به جنبههای زیستمحیطی و هیدرولوژیک این مجموعه پرداخت و اظهار کرد: سراب هرسین یکی از منابع اصلی و حیاتی تأمین آب شرب شهر هرسین به شمار میرود که در اثر حرکات تکتونیکی و انحلال سازندهای زمینشناسی توسط آب شکل گرفته است.
وی با اشاره به تأثیرات اقلیمی بر این پهنه آبی افزود: میزان آبدهی سراب هرسین به شدت تحت تأثیر نوسانات و تغییرات ناشی از رژیم بارشها، اعم از برف و باران، قرار دارد و تغییرات فراوانی را در طول سال تجربه میکند. با توجه به تعداد اندک منابع آبی در دسترس شهرستان هرسین و وابستگی شدید شهر به این سراب، هرگونه کاهش در میزان آبدهی آن ناشی از کاهش نزولات جوی، میتواند منجر به تبعات اجتماعی شدیدی شود. از این رو، کیفیت آب سراب هرسین به صورت مستمر و دقیق از لحاظ تمامی پارامترهای کیفی شامل موارد فیزیکی، شیمیایی و میکروبی توسط کارشناسان شرکت آب و فاضلاب مورد پایش و بررسی قرار میگیرد تا سلامت شهروندان تضمین گردد.
گلایه گردشگران از تخریب یادگارهای باستانی و ضعف نظارت
مهسا رضایی، یکی از گردشگرانی که اخیراً از سراب هرسین بازدید داشته است، در گفتگو با خبرنگار مهر مشاهدات خود را اینگونه روایت کرد: سراب هرسین طبیعت بسیار عالی و زیبایی دارد؛ بهویژه در فصل پاییز با رنگآمیزی برگ درختان و در فصل بهار با طراوت و زنده شدن طبیعت، منظرهای بینظیر خلق میشود. اما در کنار این زیباییهای طبیعی، آنچه بسیار مورد توجه است، وجود یک ساعت آفتابی بسیار قدیمی از جنس سنگ در این محل است که متأسفانه هیچ اقدام مؤثری برای حفاظت از آن انجام نشده است.
این گردشگر با ابراز تأسف از وضعیت نگهداری آثار باستانی در این محوطه ادامه داد: در فصل پاییز با ریزش برگها، این ساعت سنگی کاملاً زیر برگها مدفون میشود. از آنجا که این اثر در مسیر آب سراب قرار دارد، گردشگران برای پریدن از روی آب، پای خود را مستقیماً روی این ساعت باستانی میگذارند. چون این اثر از جنس سنگ است، به مرور زمان و به دلیل اصطکاک و مجاورت مداوم با آب، در حال ساییده شدن و از بین رفتن است. نکته تلخ دیگر، ریختن زباله در محدوده سراب توسط برخی گردشگران است که فضای بسیار ناشایستی را ایجاد کرده است. با اختصاص یک بودجه مناسب میتوان راهها و مسیرهای استانداردی برای عبور گردشگران ایجاد کرد تا به آثار آسیب نرسد؛ همچنین استخدام و استقرار نگهبان دائمی میتواند به راحتی از تخریب این ساعت باستانی و انباشت زباله در اطراف سراب جلوگیری کند.
آینده روشن سراب هرسین و تبدیل آن به نگین درخشان گردشگری غرب کشور، رویایی دستیافتنی است که تنها در گرو بیداری از خواب غفلت و اقدام عملی استوار است. این مجموعه بینظیر که راوی شکوه ساسانیان و جلوهگاه هنر طبیعت است، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند مداخله فوری و دلسوزانه متولیان امر است. مطالبه مشخص و صریح دوستداران میراث فرهنگی و فعالان گردشگری از مدیران ارشد استان، تشکیل کارگروه ویژه نجاتبخشی سراب هرسین، تخصیص بودجه ملی برای محصور کردن اصولی و نصب حفاظهای شیشهای پیرامون آثار سنگی (بهویژه ساعت آفتابی)، و الزام شهرداری به توقف هرگونه مداخله غیرکارشناسی در حریم این بناهاست تا این گنجینه پنهان از خطر نابودی تدریجی رهایی یافته و با احداث زیرساختهای بومگردی، به کانون تپنده اقتصاد پایدار و مایه مباهات تاریخ ایران تبدیل شود.
کد مطلب 6895540
-
بازیکن سابق پرسپولیس مهم ترین خرید لیگ بلاروس شد
-
اولین واکنش محمدی به حضور در تیم فوتبال ویتبسک
-
چالش چاههای غیرمجاز و کمبود منابع آبی در گلستان
-
اعزام خادمان موکب محبانالرضا به مرز شلمچه آغاز شد
-
تاریخ را با تعداد کشتهها نمینویسند؛ با عمق اثر مینویسند
-
رئیس فدراسیون تیراندازی با کمان: بوشهر به قطب این رشته تبدیل میشود
-
توطئه تلآویو علیه باب المندب با دو مزدور منطقهای
-
فریبکاری قابلپیشبینیترین تاکتیک آمریکاست
-
احسان قاسمی به سمت معاون دبیر شورای عالی ترویج فرهنگ ایثار منصوب شد
-
بختیاری: تمرکز کمیته امداد بر توانمندسازی همهجانبه خانوادهها است
-
خشم صهیونیستها از اقدام نمادین مردم اسپانیا در جشن قهرمانی جام جهانی
-
هیات ۱۰۰ نفره دانشمندان و استادان دانشگاه آزاد به یمن اعزام میشوند
-
۳ انفجار ناشی از تجاوز دشمن در بوشهر و دشتی؛ خسارت جانی گزارش نشد
-
تنبیه متجاوز در «الدوحه» کویت/ خط قرمز هستهای وهشدار شدید به همسایگان
-
توضیح مدیریت بحران استانداری درباره صدای انفجار در تبریز
-
ملت اردن برخاست/ بیانیه چهرههای اردنی برای لغو توافق نظامی با آمریکا
-
نقاطی در بهبهان و امیدیه هدف حمله موشکی قرار گرفت
-
واکنش روسیه به ادعای وزیر خارجه آمریکا علیه ایران
-
سنتکام از تجاوز نظامی جدید به ایران خبر داد
-
برنامه تیمهای کشتی آزاد و فرنگی در مسابقات جهانی آذربایجان
-
روزنامههای ورزشی چهارشنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۵
-
روزنامههای اقتصادی چهارشنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۵
-
روزنامههای صبح چهارشنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۵
-
روزنامههای ورزشی سهشنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۵
-
روزنامههای اقتصادی سهشنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۵
- مداحی اربعین
- دوربین مداربسته
- مرجع پاسخ معتبر پزشکان
- فروش مواد شیمیایی
- قیمت ایمپلنت
- قیمت طلا آنلاین
- قطعات لباسشویی
- بلیط هواپیما
- پرشین هتل
- نمایندگی بوش در تهران
- بهترین جراح بینی
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو
- تهران تایمز
- روزنامه آگاه